Yourpoland.pl - Polskie obywatelstwo, Polski paszport, Legalizacja pobytu

Poradnik o polskim obywatelstwie

 
Artykuł
 

Ustawa o obywatelstwie polskim z 1951 r.

Ważne informacje
Zobacz tekst ustawy z 1951 r.

Wydarzenia II wojny światowej oraz zmiany ustrojowe w Polsce spowodowały potrzebę zmiany przepisów o obywatelstwie polskim. W związku z powyższym w dniu 19 stycznia 1951 r. weszła w życie nowa ustawa o obywatelstwie polskim, która uchyliła przepisy poprzedniej ustawy z 1920 r. Nowa ustawa obowiązywała do dnia 22 sierpnia 1962 r. Przepisy ustawy z 1951 r. wprowadzały istotne zmiany w zakresie nabywania, zmiany oraz utraty polskiego obywatelstwa. W szczególności wprowadzono następujące zmiany:

  • uchylono dotychczasową zasadę, że obywatelstwo żony uzależnione było od obywatelstwa męża, wskutek czego małżeństwo obywatela polskiego z cudzoziemką nie powodowało już nabycia przez nią obywatelstwa polskiego,
  • uchylono dotychczasową zasadę, zgodnie z którą dzieci ślubne nabywały obywatelstwo ojca a dzieci nieślubne obywatelstwo matki,
  • wprowadzono zasadę, że każdy polski obywatel starający się o nabycie obywatelstwa obcego państwa musiał otrzymać na to zgodę polskich władz,
  • wprowadzono zasadę, że osoby przybyłe do Polski jako repatrianci nabywali automatycznie polskie obywatelstwo.

Zgodnie z ustawą obywatelami polskimi w dniu wejścia jej w życie były osoby, które:

  • miały polskie obywatelstwo na podstawie dotychczasowych przepisów,
  • przybyły do Polski jako repatrianci,
  • mieszkały na obszarze Ziem Odzyskanych oraz byłego Wolnego Miasta Gdańska i uzyskały potwierdzenie swej polskiej narodowości.

Zgodnie z ustawą obywatelem polskim nie była osoba, która w dniu 31 sierpnia 1939 r. miała polskie obywatelstwo, jednakże w chwili obowiązywania ustawy (tj. od dnia 19 stycznia 1951 r.) mieszkała na stałe za granicą i:

  • w związku ze zmianą granic Państwa Polskiego nabyła zgodnie z umową międzynarodową obywatelstwo innego państwa, albo
  • była narodowości rosyjskiej, białoruskiej, ukraińskiej, litewskiej, łotewskiej lub estońskiej, albo
  • była narodowości niemieckiej, chyba że małżonek tej osoby miał obywatelstwo polskie i zamieszkiwał w Polsce.

Zgodnie z ustawą z 1951 r. nabycie polskiego obywatelstwa następowało na następujących zasadach:

1. Nabycie obywatelstwa przez urodzenie.
Zgodnie z tą zasadą dziecko nabywało polskie obywatelstwo, gdy oboje rodzice byli obywatelami polskimi albo jedno z rodziców miało polskie obywatelstwo a drugie było nieznane lub nieokreślone było jego obywatelstwo. Również w przypadku, gdy dziecko urodziło się z rodziców, z których jedno było obywatelem polskim a drugie obywatelem innego państwa – nabywało ono polskie obywatelstwo. Jednakże w takiej sytuacji rodzice dziecka mogli na podstawie zgodnego oświadczenia wybrać dla dziecka obywatelstwo obcego państwa (którego obywatelem był jeden z rodziców) pod warunkiem, że zgodnie z prawem tego państwa dziecko nabywało jego obywatelstwo.

2. Nabycie obywatelstwa wskutek urodzenia się na terytorium Polski.
Zgodnie z tą zasadą dziecko urodzone lub znalezione w Polsce nabywało polskie obywatelstwo, gdy oboje rodzice są nieznani bądź nieznane lub nieokreślone jest ich obywatelstwo.

3. Nabycie obywatelstwa w drodze repatriacji.
Zgodnie z tą zasadą, osoby które przybyły do Polski jako repatrianci nabywały polskie obywatelstwo z mocy prawa. Fakt bycia repatriantem miał być każdorazowo stwierdzony na podstawie zaświadczenia wydanego przez polski urząd konsularny lub dyplomatyczny.

4. Nabycie obywatelstwa wskutek nadania (naturalizacja).
Zgodnie z tą zasadą cudzoziemiec mógł wystąpić do polskich władz z wnioskiem o nadanie polskiego obywatelstwa. O nadaniu polskiego obywatelstwa decydował organ zwany Radą Państwa.

5. Nabycie polskiego obywatelstwa przez uznanie.
Zgodnie z tą zasadą właściwa władza mogła uznać za obywateli polskich osoby, które nie miały polskiego obywatelstwa i zamieszkiwały w Polsce co najmniej od 9 maja 1945 r., chyba że przybyły do Polski jako cudzoziemcy określonej przynależności państwowej i były traktowane jako cudzoziemcy.

Na temat zasad utraty polskiego obywatelstwa przewidzianych w ustawie z 1951 r. zobacz rozdział Zasady obowiązujące od 19 stycznia 1951 r. do 21 sierpnia 1962 r.