Yourpoland.pl - Polskie obywatelstwo, Polski paszport, Legalizacja pobytu

Poradnik o polskim obywatelstwie

 
Artykuł
 

Prawo do przemieszczania się i pobytu na terytorium UE

Obywatel Unii Europejskiej ma prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium wszystkich państw członkowskich Unii. To prawo dotyczy także określonych członków rodziny obywatela UE, nawet jeżeli nie mają oni obywatelstwa Unii, pod warunkiem jednak że towarzyszą oni obywatelowi UE. Zatem uprawnienia pobytowe obywatela UE rozciągają się na członków rodziny, którzy mieszkają razem z obywatelem UE lub w tym celu przemieszczają się. Pojęcie członka rodziny z tego punktu widzenia obejmuje:

  • małżonka - osobę związaną z obywatelem UE ważnym małżeństwem,
  • partnera – osobę, z którą obywatel UE zawarł zarejestrowany związek partnerski, na podstawie ustawodawstwa jednego z państw członkowskich Unii, pod warunkiem, że państwo przyjmujące (to, w którym obywatel i partner chcą korzystać z prawa pobytu) traktuje takie związki partnerskie jako równoważne z małżeństwem. Ponieważ w Polsce nie ma aktualnie możliwości zawarcia związku partnerskiego w powyższym rozumieniu, obywatel polski chcąc skorzystać z tego uprawnienia musiałby zawrzeć taki związek w jednym z państw Unii, gdzie jest to możliwe (np. Szwecja, Wielka Brytania). Wtedy partnerowi mieszkającemu z obywatelem UE przysługiwałoby prawo pobytu w jednym z krajów członkowskich, które uznają związki partnerskie za równoważne z małżeństwem. Przykładowo, po zawarciu związku partnerskiego w Szwecji, możliwe byłoby korzystanie z prawa pobytu wraz z obywatelem UE przez jego partnera w Wielkiej Brytanii,
  • dzieci i wnuki obywatela UE lub jego małżonka albo partnera, które nie ukończyły dwudziestego pierwszego roku życia lub pozostają na jego utrzymaniu; do tej kategorii należą przykładowo dzieci małżonka obywatela UE z poprzedniego małżeństwa. Nie ocenia się, czy osoba pozostająca na utrzymaniu mogłaby utrzymywać się samodzielnie; liczy się, czy faktycznie jest utrzymywana przez obywatela UE, jego małżonka lub partnera,
  • rodziców i dziadków obywatela UE, jego małżonka lub partnera, o ile pozostają na ich utrzymaniu.

Pozostali członkowie rodziny (na przykład rodzeństwo, ciotki i wujkowie, kuzyni), nie korzystają z automatycznego prawa przemieszczania się i pobytu wraz z obywatelem UE we wszystkich państwach Unii. Jednakże państwa członkowskie mają obowiązek ułatwiać ich wjazd i pobyt, pod warunkiem, że w swoim kraju pochodzenia pozostają na utrzymaniu obywatela UE lub żyją z nim w gospodarstwie domowym, lub wymagają ścisłej opieki obywatela UE z poważnych względów zdrowotnych. Takie same zasady dotyczą osób, które żyją z obywatelem UE w stałym związku, który nie jest jednak ani małżeństwem ani związkiem partnerskim. Od takich osób może jednak być wymagany dowód stałości nieformalnego związku. Państwo Unii może odmówić tym osobom wjazdu na swoje terytorium, ale każdą odmowę musi szczegółowo uzasadnić na podstawie okoliczności danej sprawy.

Obywatel UE oraz wymienieni powyżej członkowie jego rodziny mają prawo wyjazdu z państwa członkowskiego w celu przemieszczenia się do innego państwa członkowskiego Unii.

Państwo członkowskie Unii Europejskiej musi zezwolić na wjazd na swoje terytorium obywatelowi Unii, posiadającemu ważny paszport lub dowód osobisty, natomiast tym członkom jego rodziny, którzy nie są obywatelami UE, na podstawie ważnego paszportu.

Obowiązek posiadania wizy wjazdowej może dotyczyć tylko tych członków rodziny, którzy nie mają obywatelstwa UE i są obywatelami jednego z krajów wymienionych w rozporządzeniu 539/2001 (przykładowo, Rosji lub Ukrainy). Wizy wydawane są nieodpłatnie na podstawie procedury przyspieszonej. Posiadanie karty pobytowej zwalnia z wymogu posiadania wizy. Jeżeli obywatel UE lub członek jego rodziny nie posiada niezbędnych dokumentów, państwo członkowskie ma obowiązek, przed odesłaniem go ze swojego terytorium, umożliwić mu uzyskanie tych dokumentów, na przykład wyznaczyć rozsądny termin na ich przesłanie czy wyrobienie lub umożliwić udowodnienie prawa pobytu w inny sposób.